Uganda yakatiye urupfu umugabo wishe abana bane: Ese igihano cy’urupfu ni igisubizo ku byaha ndengakamere?

 

Uganda yakatiye urupfu umugabo wishe abana bane

Urukiko Rukuru rwa Uganda rwakatiye igihano cy’urupfu umugabo witwa Christopher Okello Onyum, nyuma yo kumuhamya icyaha gikomeye cyo kwica abana bane b’incuke abateye ibyuma.

Ibi byabereye mu ishuri ry’incuke rya Ggaba Early Childhood Development Centre riherereye i Kampala, ku wa 2 Mata 2026, aho uyu mugabo yinjiye yigize umubyeyi ushaka kwandikisha umwana.

 Icyaha cyababaje benshi

Abana bane bari mu kigero cy’incuke bishwe mu buryo bw’ubugome bukabije, ibintu byahungabanyije cyane abaturage ba Uganda ndetse n’abakurikirana amakuru ku isi.

Mu rukiko, Ubushinjacyaha bwavuze ko uyu mugabo yakoze iki cyaha agamije kubatangaho igitambo kugira ngo abone ubutunzi, nubwo we yabihakanye mu rubanza.

Umucamanza Alice Komuhangi yavuze ko nubwo igihano gisanzwe ku bwicanyi gishobora kugera ku myaka 35 y’igifungo, uburemere n’ubugome bw’iki cyaha byatumye hafatwa icyemezo cyo kumukatira urupfu.

Igihano cy’urupfu muri Uganda: amategeko n’ukuri kwabyo

Nubwo igihano cy’urupfu kikiri mu mategeko ya Uganda, kimaze igihe kinini kidashyirwa mu bikorwa:

  • 🕰️ Ku basivile giheruka gushyirwa mu bikorwa mu 1999
  • ⚖️ Iheruka gutangwa n’urukiko rwa gisirikare mu 2005

Ibi bituma benshi bibaza niba iki gihano gitangwa gusa nk’icyo gutanga ubutumwa bukomeye, aho kuba icyashyirwa mu bikorwa koko.

Impamvu n’ingaruka z’iki cyemezo

1. Guhagarika ibyaha ndengakamere
Urukiko ruvuga ko iki gihano kigamije gutanga isomo rikomeye ku bashobora gutekereza gukora ibyaha nk’ibi.

2. Impaka ku burenganzira bwa muntu
Hari abavuga ko igihano cy’urupfu kitari igisubizo, ahubwo ko hakwiye ubundi buryo bwo guhana bukomeye ariko butica.

3. Umutekano w’abana mu mashuri
Iki kibazo cyongeye kuzamura impungenge ku mutekano w’abana, cyane cyane mu mashuri y’incuke aho bagomba kurindwa by’umwihariko.

Icyo isi yakwigira kuri ibi

Ibi byabaye muri Uganda bitanga isomo rikomeye ku bihugu byose:
Umutekano w’abana ugomba gushyirwa imbere, kandi ibigo by’amashuri bigomba gukaza ingamba zo kugenzura abinjira n’abasohoka.

Ni ikibazo kandi gituma abantu bongera kwibaza ku ruhare rw’ubutabera mu guhana ibyaha bikomeye cyane.

Icyo wakwibaza

Ese igihano cy’urupfu ni cyo gisubizo gikwiye ku byaha nk’ibi by’ubugome bukabije, cyangwa hari ubundi buryo bwatuma ubutabera bugerwaho neza kurushaho?

 Ibyumweru 6 bya mbere nyuma yo kubyara: Dore ibyo OMS isaba abagore kwitondera ngo barinde ubuzima bwabo 


No comments

IZIHERUKA

DR Congo: Abasirikare 84 bakurikiranyweho guhunga urugamba—ikimenyetso cy’ikibazo gikomeye mu gisirikare?

  Urukiko rwa Gisirikare rwa Kisangani rwatangiye kuburanisha abasirikare 84 bo mu ngabo za FARDC , bakurikiranyweho ibyaha bikomeye birim...

Powered by Blogger.